Upamiętnienie społeczności żydowskiej w Białowieży

11 sierpnia 2019 o godz. 12.00 w dawnej żwirowni w środku lasu odbędzie się uroczystość odsłonięcia pomnika poświęconego pamięci żydowskich mieszkańców Białowieży, na którą przyjedzie trzydziestu potomków żydowskich rodzin z Białowieży.

Minęło 77 lat odkąd żydowscy sąsiedzi, koledzy i koleżanki ze szkoły, sprzedawcy w codziennie odwiedzanych sklepach, krawcowe, szewcy, zegarmistrze, często wpółlokatorzy zniknęli z przestrzeni Białowieży. Na ponad 70 lat zaległa po nich cisza. Od kilku lat Katarzyna Winiarska z Fundacji Edukacyjnej Jacka Kuronia stara się tę pamięć przywracać wspólnie z najstarszymi mieszkańcami, którzy przechowali w pamięci swoich kolegów, sąsiadów, sprzedawców; wspólnie z młodzieżą i dziećmi, którzy opowiadają o nich w spektaklu „Sąsiedzi, których nie ma” oraz za pomocą strony Wirtualnego Muzeum Historii Żydów w Białowieży (www.jewish-bialowieza.pl), na której można przeczytać o ich losach. Przez te kilka lat Katarzyna Winiarska nawiązała też kontakt z kilkoma rodzinami, których przodkowie wyemigrowali z Białowieży przed wojną – z USA Izraela, Brazylii, Argentyny i RPA. Odnalazła też i odwiedziła w USA Ocalonego z Białowieży, Davida Waldshana, z którym nagrała wywiad, który jest jedynym żydowskim świadectwem z Białowieży na świecie, dostępnym dziś zarówno na stronie Wirtualnego Muzeum, jak i w archiwum Yad Vashem w Jerozolimie i archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie.

Wspólnie z dziećmi i młodzieżą, pod kierunkiem reżyserki Joanny Troc, powołała do życia spektakl „Sąsiedzi, których nie ma”, w którym młodzi przekazują ze sceny opowieści o żydowskich mieszkańcach, tak jak zapamiętali ich najstarsi dzisiejsi mieszkańcy Białowieży. Spektakl grany był nie tylko w Teatrze w Teremiskach, który Katarzyna Winiarska prowadzi wraz z mężem w swojej stodole, i w Białowieży, ale również w innych miejscowościach i miastach w Polsce, w tym w Muzeum Historii Żydów Polskich „Polin” w Warszawie, które nominowało w 2018 roku Katarzynę Winiarską za jej działania do Nagrody Polin.

Dziś nadszedł czas, żeby upamiętnić życie i śmierć białowieskich Żydów fizycznym znakiem w przestrzeni Białowieży.

11 sierpnia zostanie odsłonięty uroczyście pomnik pamięci białowieskich Żydów, którzy zginęli w czasie Zagłady. Pomnik stanie w istniejącym miejscu pamięci w żwirowni koło Podolan w Białowieży, nieopodal gruntowej drogi prowadzącej do Ośrodka Edukacji Leśnej „Jagiellońskie”. To największe miejsce straceń z okresu okupacji niemieckiej (1941-1944) w okolicy Białowieży. Niemcy dokonali tutaj w latach 1941-1943 mordu na 486 osobach różnych narodowości i religii z Białowieży i okolicy. Upamiętnia ich monument w postaci orła oraz krzyże prawosławny i katolicki.

W tym samym miejscu w dniu 10 sierpnia 1941 roku niemiecki batalion 322 rozstrzelał 77 mężczyzn i chłopców żydowskich w wieku od 16 do 45 lat, wyselekcjonowanych spośród aresztowanej dzień wcześniej żydowskiej społeczności Białowieży. Kobiety, dzieci i starszych wiekiem mężczyzn niemieccy policjanci wywieźli do gett w Kobryniu i Prużanie. Osoby pozostałe w Kobryniu zginęły w przeprowadzonych przez Niemców egzekucjach masowych w okolicach Kobrynia, zwłaszcza w Bronej Górze 27 lipca 1942; osoby przetransportowane do Prużany deportowano na przełomie stycznia i lutego 1943 roku do Auschwitz, gdzie zostały zamordowane w komorach gazowych.

11 sierpnia istniejące założenie pomnikowe zostanie uzupełnione o pomnik poświęcony pamięci Żydów z Białowieży. Na Stoczku stanie też tablica informacyjna przywracająca pamięć nie tylko o Zagładzie Żydów z Białowieży, ale też o ich życiu w Białowieży. Na uroczystość przyjadą potomkowie białowieskich rodzin, które wyemigrowały przed wojną do Palestyny i USA: Lerenkindów, Feldbaumów, Galpernów i Reinesów oraz żona i dzieci z wnukami Ocalonego z Zagłady Davida Waldshana.

W czasie trzydniowej wizyty potomków odbędzie się też spotkanie potomków białowieskich Żydów z mieszkańcami Białowieży. W Teatrze w Teremiskach młodzież białowieska zaprezentuje również wspomniany spektakl „Sąsiedzi, których nie ma”.

Pomnik i uroczystość związaną z pobytem grupy 30 potomków Fundacja Edukacyjna Jacka Kuronia współfinansuje ze środków Forum Dialogu i Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny. Na brakującą kwotę trwa zbiórka publiczna. Zachęcamy do wsparcia – każda kwota jest ważna. Wpłaty można dokonać poprzez stronę: www.pomagam.pl/bialowieza.

Katarzyna Winiarska

KONTAKT

border video

   ul. Aleksego Zina 1, 17-200 Hajnówka

   tel. 85 682 21 80,  fax 85 674 37 46

   Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.  e-mail Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

                  KONTAKT DO REFERATÓW

  ADMINISTRATOR Emilia Rynkowska

        PUBLIKACJE na www.hajnowka.pl

        Klauzula RODO

 

 NA SKRÓTY

border video

  Godziny otwarcia:  poniedziałek - piątek 7.30-15.30

  Godziny przyjęć Burmistrza: poniedziałek 13.00-17.00

  Kasa UM czynna:  8:00-15.00, przerwa 10.30-11.30

  Rachunek bankowy do bezgotówkowej zapłaty opłaty skarbowej: 46 1020 1332 0000 1602 0276 4058

   Nr IBAN: PL 46 1020 1332 0000 1602 0276 4058

   NIP 543-00-10-446                  SWIFT: BPKOPLPW

   NIP Gminy Miejskiej Hajnówka NIP 603-00-06-341

border video

   herb UMHerb Miasta Hajnówka do pobrania

 

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku, zmień ustawienia swojej przeglądarki.